Historia Wsi

Wieś gospodarska położona na północ od Krobi przy szosie Krobia - Gostyń.

O dziejach Żychlewa w dawnych wiekach wiemy niewiele. Zupełnie brak śladów zamieszkania z czasów przedhistorycznych. Jedynym zabytkiem z owych czasów, to znaleziona przy kopaniu torfu połowa poroża łosia o dziewięciu odnogach i długości 68cm.

Nazwę swą wzięło Żychlewo prawdopodobnie od Żychla, który z polecenia biskupa osadzał tu osadników. Najwcześniejsza  wiadomość o tej wsi pochodzi z roku 1426, gdy ustalono granice pomiędzy nia, a Dryszpułkami czyli Dryszpółowem i Żytowieckiem. Wieś lokowana była na prawie niemieckim i należała do parafii krobskiej. W 1510 roku jest już wsią biskupią i wchodzi w skład klucza krobskiego.

Żychlewo wymieniane jest w spisach gospodarczych klucza krobskiego z lat 1510, 1564 i 1581.

W 1510roku - spis zwie ją Zuchlyewo - liczy 13 łanów, 1 łan pusty, sołectwo o 2 łanach.

Spis z roku 1564 podaje: " We wsi tej są łany w liczbie 18 i kwarta czyli osobne pola. Osadzonych łanów 14, z których płaci się czynszu 1 grzywnę gr 8, owsa ćwiertni 4, kapłonów 2, kogutów 2, jaj 10. Opustoszałe łany są 4 i jedna osobno cząstka, z których płaci się, o ile sa uprawione, po grzywnie i gr. 8. Prócz tego z tych pustkowo dają robotnego, z każdego sladu po 2 talarów. Również dają osadzeni kmiecie krownego po 2 gr. Również sa 2 ślady soltyskie, lecz sołtysi nic nie dają, tylko uskuteczniają posługi sprzężajne i konne".

Według wykazu z 1581 r. było tu tylko 5 łanów, jeden łan sołtyski, 1 chałupnik i 1 pustkowie.

Z roku 1672 znamy stąd Ziętka i Kołaka.

W roku 1717 utworzono we wsi wójstwo, które w późniejszych latach przekształcono w folwark.

W księdze chrztów zachowały się nazwiska dzierżawców z XVIIIw. Byli nimi Kniazicki, Stanisław i Zofia Markiewiczowie, Jan i Marianna z Baykowskich Wójciccy, Tomasz Frankowski i Jędryczkowski.

Trochę wiadomości mamy również o ludności wiejskiej, choć na ogół wystarcza jej jeszcze tylko imię z dodatkiem pracowity, kmieć, półkmieć, karczmarz itd. Nie wiadomo zatem, czy występujący w roku 1732 studet Sebastian Żychlewski jest pochodzenia kmiecego, który wobec braku rodzinnego nazwiska przyjął je od wsi rodzinnej. Stosunki z ludnością miejską, a nawet z duchowieństwem i szlachtą były dość żywe, zwłaszcza przy chrztach. Ponadto wiemy, że we wsi była karczma.

W Żychlewie ludność była bardzo przywiązana do dawnych zwyczajów i strojów. Dawniej zwłaszcza wesela odbywały sie bardzo hucznie, gdyż proszono na nie 12 do 18 drużbów, którzy konno towarzyszyli młodej parze do kościoła. Kolberg w swoim dzieje " Lud" podaje opis stroju, zwyczaju i kilka pieśni ludowych:

- "Mężczyźni - chodzili dawniej we wołoszkach, jak w innych sąsiednich wsiach. Nosili czapki z siwymi lub czarnymi barankami. Dzis noszą kapelusze."

-" Kobiety - zamiast kapek (czepków) jak dawniej, noszą chustki, a zamiast kabatów spencerki".

Po upadku powstania styczniowego władze pruskie nasiliły akcję germanizacyjną. W wybudowanej w roku 1884 szkole zakazano nauczania języka polskiego, wprowadzając niemiecki ( do tego czasu dzieci chodziły do szkoły w Starej Krobi ).

 

***

 

Po rozbiorze Polski przydzielono Żychlewo - wieś zarobną i folwark - do ekonomii krobskiej. Miała ona w roku 1791 dwadzieścia dwa dymy. Folwark zwano też wójtostwem, a liczył on około 110ha i był w końcu XVIIIw. i początku XIXw. W dożywociu Teodora Raczyńskiego ( przed nim, jak podają niektóre źródła, dzierżawcą był Michał Krynkowski), który od kilkunastu lat żył w separacji ze swą żoną Nepomuceną z Wodpolów. Być może jego teść lub szwagier Wodpol występuje w roku 1801 jako dzierżawca tegóż wójtostwa, pewno po śmierci poprzedniego dzierżawcy Działyńskiego. Jeszcze podczas procesu separacyjnego w roku 1828 widzimy tu Teodora Raczyńskiego. Syn jego Teofil uciekł podczas powstania listopadowego z wojska pruskiego z bronią w mundurze ułanów. Liczył wówczas 21 lat. O dalszych jego losach w powstaniu i po jego zakończeniu nic nie wiemy. Za czasów Raczyńskiego w nocy z 6 na 7 lipca 1832r. spaliła się stodoła i dwa chlewy, co według szacunku przedstawiało szkodę w kwocie 650.25. - tal. Nagrody za sprawność otrzymały sikawki z Krobi- 15 tal. i z Pudliszek - 10 tal..

Około 1840r. jako właściciel wynieniany jest Kurowski.

W 1845r. był właścicielem resztówki A. Schniggenberg, który poprzednio posiadał browar i oberżę w Kobylinie. W 1854r. dzierżawcą był tu Dawid Oskar von Döehring, który w 1857r. jest już właścicielem. W roku 1862 siedzi na  tym folwarku Elsner, gdyż w roku 1860 nabył je na subhaście żyd Sachs, kupiec z Leszna, za 17025 talarów i sprzedał później w Starej Krobi. Wkrótce jednak folwark żychlewski zmienił znów właściciela, którym w roku 1867 był dr. Roux. Od 1875r. przechodzi w posiadanie rodziny Schatzów z Chumiętek. w 1903r. komisja kolonizacyjna wykupiła folwark żychlewski i rozparcelowała go pomiędzy sprowadzonych kolonistów niemieckich. W 1905r. zmieniono nazwę wsi na Langdorf.

 

***

 

Zespół forwarczny, obecnie nieistniejący, połozony był przy drodze Gostyń - Krobia. Zachowały sie jedynie fragmenty budynków w pierzei wschodniej podwórza, murowane z kamienia.

 

***

 

W chwili rozpoczęcia postepowania separacyjnego istniało w Żychlewie poza, folwarkiem 14gospodarst i 1 osada chałupnika. Gospodarstwa te miały po 164, 154, 103, 62 i 38 mórg, a zatem wielkość typową dla Biskupizny.

Proces separacyjny odbywał się w Żychlewie w dwóch odrębnych postępowaniach. Jeden z nich dotyczył dwóch  gospodarzy wolnych juz z czasów polskich. Reces podpisano 17 lipca 1838r., a wszelkie ciężary jakie spoczywały na gospodarstwach ustały już z dniem 1 stycznia 1828r.

***

W 1905r. Niemcy zmienili nazwę wsi na Langdorf, nazwa ta obowiązywała również w czasie II Wojny Światowej. Wielu mieszkańców Żychlewa było wtedy wysiedlonych lub zmuszanych do pracy dla Niemców. 

W pierwszych latach po wojnie zaczął działać na naszym terenie oddział AK "Zawisza". W jego szeregach znaleźli się także mieszkańcy Żychlewa.


 

 


Komentarze:

Informujemy, że komentarze są własnością ich twórców. Redakcja zastrzega sobie prawo do ingerowania lub całkowitego ich usuwania jeżeli nie będą zgodne z tematem artykułu, zasadami współżycia społecznego, a także wówczas, gdy będą naruszały normy prawne i obyczajowe.
DodatekSława Gucia, 2016-06-30 21:18:15
Teodor Kazimierz Tadeusz Raczyński ur. 1779 Palędzie, zm. 1861 Borek, syn Franciszka Wojciecha Raczyńskiego i Zuzanny Raczyńskiej Oprócz Teofila w Żychlewie urodził się również – Napoleon Erazm Józef R.
Wyraź swoją opinię:
Stronę odwiedziło 1820491 osób.
realizacja 2011: studio fabryka